Πολιτισμός

 

Το νησί της Ζακύνθου έχει συμβάλει ενεργά στην πνευματική και καλλιτεχνική ανάπτυξη και εξέλιξη της Ελλάδας. Σημαντικές προσωπικότητες του νησιού επηρέασαν την φυσιογνωμία του ελληνικού κράτους σε όλους σχεδόν τους τομείς των τεχνών και των γραμμάτων. Από τα αρχαία χρόνια το νησί αποτέλεσε σημαντικό πολιτισμικό κέντρο λόγω της γεωγραφικής θέσης του.


Ποίηση-Πεζογραφία

 

Η άνθηση των γραμμάτων άρχισε γύρω στα 15ο αι. με τις διακρίσεις του μεταφραστή της Ιλιάδας του Ομήρου Νικολάου Λουκάνη, του Δημήτριου Ζηνού, του Τζάνες Κορωναίου, του Παχώμιου Ρουσάνου στον χώρο της ποίησης και του πεζού λόγου. Την ίδια περίοδο έργα στον χώρο της ποίησης, στο δοκίμιο και πεζογραφία τυπώνονται στην Βενετία και τα οποία γίνονται αντικείμενα θαυμασμού τόσο σε Έλληνες αλλά και Ξένους. Γύρω στα 1600 ιδρύεται η πρώτη Ελληνική Ακαδημία και στα 1815 η Ακαδημία των Απελευθερωμένων Μεσημβρινών Νήσων.

 

Τον 19ο αι. συντελείται η πνευματική ακμή του νησιού  με την γέννηση του Ανδρέα Κάλβου και του Διονυσίου Σολωμού. Το 1864 δημιουργείται ο Εθνικός Ύμνος της Χώρας με στίχους από το ποίημα του Διονυσίου Σολωμού και μελοποίηση από τον κερκυραίο Νικόλαο Μάντζαρο. Μετά τον θάνατο του Διονυσίου Σολωμού ιδρύεται η “Επτανησιακή Σχολή”. Ακόμη ο ιταλόφωνος ποιητής Νικόλαος Ούγγο Φώσκολος γεννήθηκε και μορφώθηκε στο νησί της Ζακύνθου όπου αργότερα καθιερώθηκε ως εθνικό ποιητής της Ιταλίας. Τέλος η νεότερη ιστορία της Ζακύνθου και της Ελλάδας επηρεάστηκε από το συγγραφικό και θεατρικό έργο του Γρηγοριού Ξενόπουλου όπου το 1931 ανακηρύχτηκε μέλος της ακαδημίας.

 

 

Μουσική

 

Πέρα όμως από την ποίηση και την λογοτεχνία, η μουσική άνθισε στο νησί όπου λατρεύονταν ο θεός της μουσικής Απόλλωνας. Οι καντάδες αποτελούν ιδιαίτερο ζακυνθινό γνώρισμα, μέσα από τις οποίες μελοποιείται ο λόγος. Εκτός όμως από τις μοναδικές καντάδες οι ζακυνθινοί δημιούργησαν την αρεκία το τετράφωνο λαϊκό τραγούδι.

 

Οι επιρροές από την Δύση και τις συνεχής αλλαγή πληθυσμού άνθισαν την όπερα και τις οπερέτες οι οποίες έδεναν τους λαϊκούς και τους αριστοκράτες. Το 1815 ιδρύεται στο νησί η πρώτη Μουσική Σχολή και στους Ολυμπιακούς Αγώνες 1896 εμφανίστηκε η φιλαρμονική της Ζακύνθου. Αξιόλογοι μουσικοί που διακρίθηκαν στο εξωτερικό γεννήθηκαν στο νησί, λαμπρά δείγματα αποτελούν ο Φραγκίσκος Δομενεγίνης και ο Αντώνης Καπνίσης.

 

 

Θέατρο

 

Παράλληλα με την μουσική αναπτύχθηκε και το θέατρο το οποίο άκμασε την εποχή της Βενετοκρατίας και επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από το ιταλικό λαϊκό θέατρο του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η προσέλευση προσφύγων από την Κρήτη. Έτσι λοιπόν η δομή, οι ομιλίες αλλά και η υποκριτική προέρχονται από τον συνδυασμό της βενετσιάνικης Comedia De l’Arte και του κρητικού θεάτρου. Έτσι λοιπόν στο νησί το θέατρο άρχισε να ανθίζει με την κατασκευή θεάτρων και με παραστάσεις αρχαίου δράματος, κρητικού θεάτρου και σύγχρονων ζακυνθινών θεατρικών συγγραφέων.

 

 

Ζωγραφική

 

Τα καταπράσινα και ανθισμένα τοπία, τα γαλάζια νερά και οι ονειρικές σπηλιές δεν παρέλειψαν να εμπνεύσουν τους ζακυνθινούς για ενασχόληση με τον χώρο της ζωγραφικής. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι στο νησί έζησαν οι σημαντικότεροι αγιογράφοιοι οποίοι προέρχονταν από διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Στις περισσότερες εκκλησίες οι εικόνες που τις διακοσμούν ακολουθούν την τεχνοτροπία της Κρητικοζακυνθινής σχολής η οποία δημιουργήθηκε με την προσέλευση Κρητικών στο νησί στα μέσα του 17ο αι.

Η πολλή γνωστή Επτανησιακή Σχολή αποτέλεσε έναν παράξενο συνδυασμό Ζακυνθινής ζωγραφικής, βυζαντινής τεχνοτροπίας και χαρακτηριστικά της ιταλικής αναγέννησης.

Οι πιο άξιοι εκπρόσωποι της Επτανησιακής Σχολής αποτελούν ο Παναγιώτης Δοξαράς, Ο Νικόλαος Κουτουζής και ο Νικόλαος Καντούνης. 
          

 

Αξίζει να αναφέρουμε και τους νεότερους περισσότερο για την προσωπική τεχνοτροπία που εισήγε ο καθένας, όπως τον Διονύσιο Τσόκο, των Αλ. Και Γ. Γρυπάρη και του Δημήτριου Πελεκάση. Οι νεότεροι ζωγράφοι απεικονίζουν όχι τόσο το θείο στοιχείο αλλά δίνουν βαρύτητα στην απόλαυση των αισθήσεων. Η τέχνη της ξυλογλυπτικής στο νησί αναβλύζει σε κάθε εκκλησία του νησιού, μέσα από ξύλινα τέμπλα με εντυπωσιακά σκαλίσματα, ενώ φωτεινό δείγμα αργυρογλυπτικής αποτελεί η ασημένια λάρνακα στην οποία φυλάσσονται τα λείψανα του Αγ. Διονυσίου.
 

 

Αρχιτεκτονική

 

Στον χώρο της αρχιτεκτονικής το νησί κατάφερε να προβάλει ένα ξεχωριστό και ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ύφος. Επιρροές από την Δύση, η Βενετσιάνικη κατοχή, η Γαλλική αυτοκρατορία, η Ιταλική Αναγέννηση, το Αγγλικό κράτος και το Βυζάντιο συνέβαλαν στο μοναδικό αρχιτεκτονικό προφίλ του νησιού. Τόσο τα αρχοντικά των ευγενών, οι εκκλησίες, τα μοναστήρια, τα κάστρα, οι γραφικές στοές όσο και τα φτωχικά και συνάμα απλοϊκά σπίτια των αστικών και λαϊκών μαρτυρούν τον σημαντικό ρόλο της εισχώρησης και αφομοίωσης ξένων τεχνοτροπιών τόσο στον χώρο της σχεδίασης, κατασκευής, λειτουργικότητας και διακόσμησης των κτισμάτων αυτών. 

Τοπική Ενωση Δήμων και Κοινοτήτων

Η ΤΕΔΚ Ζακύνθου, από την ίδρυσή της το 1976, μέχρι το 1988, λειτούργησε με μία Διοικητική Γραμματέα.

Το 1988 συστήνεται το Γραφείο Ανάπτυξης και Προγραμματισμού της ΤΕΔΚ Ζακύνθου, επί Προεδρίας του αξέχαστου Γιώργου Ρίκου, το οποίο στελεχώνεται με δύο ειδικευμένους σε ζητήματα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων επιστημονικούς Συμβούλους, που λειτουργεί μέχρι σήμερα. Από το 1988, μετά τη σύσταση του Γραφείου Ανάπτυξης και Προγραμματισμού (ΓΑΠ), η ΤΕΔΚΝΖ άρχισε να λειτουργεί και ως αναπτυξιακός φορέας.

Το 1993, η ΤΕΔΚ αξιοποιώντας Πρόγραμμα του Υπουργείου Εσωτερικών, δημιουργεί την Κινητή Βιβλιοθήκη, η οποία και αυτή λειτουργεί μέχρι σήμερα με ένα στέλεχος πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Το 2001, η ΤΕΔΚ Ν. Ζακύνθου, με την 102/16.11.2001 απόφαση του Διοικητικού της Συμβουλίου, ψηφίζει τον Οργανισμό Εσωτερικών Υπηρεσιών της (ΟΕΥ).
Ο Οργανισμός Εσωτερικών Υπηρεσιών της ΤΕΔΚ Ζακύνθου εγκρίνεται με την με αριθμό 504 απόφαση της Γενικής Γραμματέως της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων. Η έγκριση του ΟΕΥ δημοσιεύεται στο Δεύτερο Τεύχος του Φύλλου 506/29.4.2003 της Εφημερίδας της Κυβέρνησης.