Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε την Τρίτη 28 Ιανουαρίου 2025 εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Κεντρικής Υπηρεσίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους υπό την εποπτεία του κ. Γιάννη Γκλαβίνα και μετά από πρωτοβουλία της Διευθύντριας του σχολείου, καθώς και των Διδασκόντων του Τμήματος Ένταξης.
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε ως διαθεματική εκπαιδευτική δραστηριότητα- συνεργασία μεταξύ διαφορετικών διδακτικών αντικειμένων με προεξάρχουσα την Ιστορία σε συνδυασμό με την Νεοελληνική Γλώσσα ή την Κοινωνική & Πολιτική Αγωγή.
Περιγραφή προγράμματος
Την πρώτη διδακτική ώρα έγινε, με χρήση οπτικοακουστικών μέσων, μια σύντομη παρουσίαση στους μαθητές/μαθήτριες σχετικά με τα αρχεία και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) και για τον τρόπο που μπορεί κανείς να κάνει μια αρχειακή έρευνα.
Στη συνέχεια, αξιοποιώντας το πλούσιο αρχειακό υλικό των ΓΑΚ σχετικά με την επιβολή λογοκρισίας σε κινηματογράφο, θέατρο και τραγούδι την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών, περιγράφεται το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης στα δημοκρατικά πολιτεύματα, η έννοια της λογοκρισίας στην τέχνη και τον δημόσιο λόγο, τα είδη της λογοκρισίας (προληπτική, κατασταλτική, αυτολογοκρισία) και η σχέση της λογοκρισίας με τα αυταρχικά – δικτατορικά καθεστώτα. Ακολουθεί η παρουσίαση του πλαισίου της επιβολής λογοκρισίας στον κινηματογράφο, το θέατρο και το τραγούδι από τη δικτατορία της 21ης Απριλίου, του τρόπου λειτουργίας του λογοκριτικού μηχανισμού και των αιτιών των λογοκριτικών παρεμβάσεων μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα ταινιών, θεατρικών έργων και τραγουδιών που εντοπίζονται στο αρχείο των ΓΑΚ.
Τη δεύτερη διδακτική ώρα, οι μαθητές, αφού χωρίστηκαν σε ομάδες, κλήθηκαν μέσα από μια ομάδα εγγράφων των αρχειακών συλλογών των ΓΑΚ, τα οποία τους δόθηκαν σε αντίγραφα ψηφιακά επεξεργασμένα για να είναι ευανάγωστα και να εξυπηρετούν τους σκοπούς του προγράμματος, να μπουν στον ρόλο του λογοκριτική εντοπίζοντας και αιτιολογώντας τις λογοκριτικές παρεμβάσεις που έγιναν από τον μηχανισμό της δικτατορίας σε τραγούδια, θεατρικά έργα και ταινίες, ενώ στην τελευταία άσκηση οι μαθητές έπρεπε να αυτολογοκριθούν και να αλλάξουν στίχους τραγουδιού, ώστε να πάρει άδεια ηχογράφησης από την επιτροπή λογοκρισίας.
Στόχοι προγράμματος
Οι επιδιωκόμενοι στόχοι του προγράμματος αφορούν:
• Στην καλλιέργεια της ιστορικής σκέψης μέσα από τη χρήση ιστορικών πηγών.
• Στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της δημοκρατικής συνείδησης.
• Στην κατανόηση της σημασίας των αρχείων για τη διατήρηση της ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης ενός λαού και στην καλλιέργεια αρχειακής συνείδησης από τους μαθητές.
• Στην επαφή των μαθητών με τις γραπτές πηγές της Ιστορίας και τη διαφορετική τυπολογία τους.
• Στη γνωριμία των μαθητών με τον τρόπο που γίνεται μια έρευνα σε αρχειακές πηγές και στον τρόπο εξαγωγής πληροφοριών από τα έγγραφα.
• Στην κατανόηση της έννοιας της λογοκρισίας, των διαφορετικών ειδών της και του τρόπου με τον οποίο αυτή ασκείται.
• Στην κατανόηση της συσχέτισης της λογοκρισίας με τα αυταρχικά καθεστώτα και των σκοπών που αυτά επιδιώκουν μέσω της λογοκρισίας.
• Στην ανάδειξη της σημασίας του συνταγματικού κατοχυρωμένου δικαιώματος του πολίτη στην ελευθερία της έκφρασης ως βασικής αξίας ενός δημοκρατικού πολιτεύματος
Μαθησιακά αποτελέσματα:
Με την υλοποίηση του προγράμματος στους μαθητές/τριες θεωρείται ότι επιτυγχάνονται τα εξής μαθησιακά αποτελέσματα:
• Η ανάπτυξη της κριτικής και ιστορικής σκέψης μέσω της ενεργητικής και διερευνητικής μάθησης.
• Η επαφή τους με τη μεθοδολογία και τη διερευνητική εργασία του επιστήμονα ιστορικού.
• Η μετατροπή τους σε μικρούς ερευνητές/τριες του παρελθόντος.
• Η εξοικείωση της εργασίας και της έρευνας μέσα από ομάδες και συνεργασία.
• Η ανάπτυξη της δημιουργικής γραφής με τον μετασχηματισμό στίχων τραγουδιού ώστε να εγκριθούν από τη λογοκρισία.
• Η γνωριμία, ανάλυση και αξιολόγηση των διαδικασιών επιβολής λογοκρισίας στην τέχνη και τον δημόσιο λόγο από ένα δικτατορικό καθεστώς.
• Η συνειδητοποίηση της αξίας και της σημασίας του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης για ένα δημοκρατικό πολίτευμα.
• Ο προβληματισμός για τον τρόπο που μπορεί να απειληθεί, αλλά και να περιφρουρηθεί το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης σε μια δημοκρατική κοινωνία.
Το πρόγραμμα αυτό βασίστηκε στη διδασκαλία ιστορικών ζητημάτων σχετικά με την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών και της καλλιέργειας της συνείδησης του δημοκρατικού πολίτη με βάση τις θεωρίες του εποικοδομητισμού, του Gardner για τις πολλαπλές νοημοσύνες και της καλλιέργειας του κριτικού γραμματισμού.